Indian Currency: ನೋಟುಗಳು ಹೇಗೆ, ಎಲ್ಲಿ ತಯಾರಾಗ್ತವೆ? ದುಡ್ಡು ರೆಡಿಯಾಗೋ ರೀತಿಯೇ ರೋಚಕ!

Indian Currency:  ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ತನ್ನ ಕ್ಲೀನ್ ನೋಟ್ ಪಾಲಿಸಿಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ಉತ್ತಮ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಬ್ಯಾಂಕ್ ನೋಟುಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಗಮನದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡು, ಚಲಾವಣೆಯಿಂದ ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾದ ನೋಟುಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಸಾಂದರ್ಭಿಕ ಚಿತ್ರ

ಸಾಂದರ್ಭಿಕ ಚಿತ್ರ

  • Share this:
ನಾವೆಲ್ಲರೂ ನಮ್ಮ ಜೇಬಿನಲ್ಲಿ ಹಣವನ್ನು(Money) ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು ಓಡಾಡುತ್ತೇವೆ. ಹೆಚ್ಚು ನೋಟುಗಳನ್ನು(Currency) ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುತ್ತೇವೆ, ಆದರೆ ನೋಟು ಯಾವುದರಿಂದ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ ಎಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆ ನೀವು ಎಂದಾದರೂ ಯೋಚಿಸಿದ್ದೀರಾ? ನೋಟು ಕಾಗದದಿಂದ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ ಎಂದು ಹೆಚ್ಚಿನ ಜನರು  ತಿಳಿದುಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಅದು ನಿಜವಲ್ಲ. ಪೇಪರ್(Paper) ಹೆಚ್ಚು ದೀರ್ಘಾಯುಷ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಹತ್ತಿಯನ್ನು(Cotton) ಕರೆನ್ಸಿ ನೋಟುಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಇದು ಹೆಚ್ಚು ಸಮರ್ಥನೀಯ ಮತ್ತು ದೀರ್ಘಕಾಲಿಕವಾಗಿದೆ.

ಭಾರತೀಯ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ (RBI)ಪ್ರಕಾರ, ನೋಟು ಶೇ 100 ರಷ್ಟು ಹತ್ತಿಯನ್ನು ಬಳಕೆ ಮಾಡಿ ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.  ಹತ್ತಿ ಕಾಗದಕ್ಕಿಂತ  ಹೆಚ್ಚು ಶಕ್ತಿಯುತವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅವು ಸುಲಭವಾಗಿ ಹರಿದು ಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ. ಹತ್ತಿಯನ್ನು ಕರೆನ್ಸಿ ನೋಟುಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಲು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಅನೇಕ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹತ್ತಿ ಫೈಬರ್ ಲಿನಿನ್ ಎಂಬ ಫೈಬರ್ ಅನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ನೋಟುಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುವಾಗ, ಹತ್ತಿಯನ್ನು ಜೆಲಾಟಿನ್ ಅಂಟಿಕೊಳ್ಳುವ ದ್ರಾವಣದೊಂದಿಗೆ ಬೆರೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಅದು ಅವುಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಉಳಿಯುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಭಾರತೀಯ ನೋಟುಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಭದ್ರತಾ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಇದು ನಕಲಿ ನೋಟುಗಳನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ. ಭಾರತೀಯ ಕರೆನ್ಸಿ ನೋಟುಗಳ ವಿನ್ಯಾಸ ಕಾಲಕಾಲಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಹೊಸ ನೋಟುಗಳು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ಹೇಗೆ ಬರುತ್ತವೆ?

ಇದನ್ನೂ ಓದಿ: ವಿಮಾನ ಹಾರಾಟದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪೈಲಟ್‌ಗಳಿಂದ ಹೆಚ್ಚಾದ ತಪ್ಪುಗಳು: ಎಲ್ಲದಕ್ಕೂ ಕಾರಣ ಕೊರೊನಾ..!

ಕಾಯಿದೆಯ ಸೆಕ್ಷನ್ 22 ರ ಪ್ರಕಾರ, ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಗೆ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ನೋಟುಗಳನ್ನು ನೀಡುವ ಏಕೈಕ ಹಕ್ಕಿದೆ. ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್, ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು ಇತರ ಮಧ್ಯಸ್ಥಗಾರರೊಂದಿಗೆ ಸಮಾಲೋಚಿಸಿ, ಒಂದು ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಮುಖ ಬೆಲೆಯ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ನೋಟುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನುಅಂದಾಜಿಸಿ ನಂತರ ವಿವಿಧ ಕರೆನ್ಸಿ ಮುದ್ರಣಾಲಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಬ್ಯಾಂಕ್​ ನೋಟುಗಳ ಪೂರೈಕೆಯ ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಅದರ ಮೂಲಕ ಹೊಸ ನೋಟುಗಳು ಲಭ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.

ವಿರೂಪಗೊಂಡ ನೋಟುಗಳನ್ನು ಏನು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ?

ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ತನ್ನ ಕ್ಲೀನ್ ನೋಟ್ ಪಾಲಿಸಿಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ಉತ್ತಮ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಬ್ಯಾಂಕ್ ನೋಟುಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಗಮನದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡು, ಚಲಾವಣೆಯಿಂದ ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾದ ನೋಟುಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಚಲಾವಣೆಗೆ ಸೂಕ್ತವಾದವುಗಳಿಗೆ ಮರುಹಂಚಿಕೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇತರ ಅಂದರೆ ಕೊಳಕಾದ ಮತ್ತು ಹರಿದ  ನೋಟುಗಳನ್ನು ನಾಶ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ ಇದರಿಂದ ಚಲಾವಣೆಯಲ್ಲಿರುವ ನೋಟುಗಳ ಗುಣಮಟ್ಟವನ್ನು ಕಾಪಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ.

1934 ಕ್ಕೂ ಮುಂಚೆ ಭಾರತೀಯ ಸರ್ಕಾರ ಹಣವನ್ನ ಮುದ್ರಿಸುವ ಎಲ್ಲಾ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನ ತನ್ನ ಬಳಿ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡಿತ್ತು. ನಂತರ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾದ ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಇನ್ನು ನೋಟುಗಳ ಮುದ್ರಣ ಇದರ ಹಿಡಿತದಲ್ಲಿದೆ, ಆದರೆ ಎಷ್ಟು ಮೌಲ್ಯ,ಎಷ್ಟು ಸಂಖ್ಯೆ ಮುದ್ರಿಸಬೇಕು ಎನ್ನುವುದನ್ನ ಇಂದಿಗೂ ಭಾರತೀಯ ಸರ್ಕಾರ ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತದೆ.

ಸ್ವಂತಂತ್ರ್ಯಕ್ಕೂ ಮೊದಲು ನೋಟುಗಳನ್ನ ಮುದ್ರಣ ಮಾಡಲು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಕಾಗದವನ್ನ ತನ್ನ ದೇಶದಿಂದ ತರಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿತ್ತು. ಇಲ್ಲಿ ಸುಲಭವಾಗಿ ಸಿಗುವ ಕಾಗದದ ಮೇಲೆ ಮುದ್ರಣ ಮಾಡಿದರೆ ಇತರರು ಅದನ್ನ ನಕಲಿ ಮಾಡಬಹುದು ಎನ್ನುವುದು ಇದರ ಹಿಂದಿನ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿತ್ತು.  ಈ ನೋಟುಗಳನ್ನ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ನಾಶಿಕ್,ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶದ ಹೌಷಂಗಬಾದ್ ಮತ್ತು ದೇವಾನ್,ಕರ್ನಾಟಕದ ಮೈಸೂರು ಮತ್ತು ವೆಸ್ಟ್ ಬೆಂಗಾಲ್ನ ಸಾಲ್ಬೋನಿ ಎನ್ನುವ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಮುದ್ರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಇದನ್ನೂ ಓದಿ: ಶೇ.50 ರಷ್ಟು ಮಹಿಳೆಯರು ಮದುವೆ ಆಗೋಲ್ವಾ ಅಂದ್ರೆ ಏನು ಉತ್ತರ ಕೊಡ್ತಾರೆ ಗೊತ್ತಾ?

ನೋಟುಗಳ ಆರ್​ಬಿಐ ಮುದ್ರಿಸಿದರೆ ನಾಣ್ಯಗಳನ್ನ ಟಂಕಿಸುವುದು ಸರಕಾರದ ಕೆಲಸ. ನಾಣ್ಯಗಳನ್ನ ಕಲ್ಕತ್ತಾದ ಅಲಿಪುರ್ , ಹೈದರಾಬಾದಿನ ಸೈಫಾಬಾದ್ ಮತ್ತು ಚೆರ್ರಿಪಲ್ಲಿ ಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಉತ್ತರಪ್ರದೇಶದ ನೋಯಿಡದಲ್ಲಿ ಟಂಕಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
Published by:Sandhya M
First published: