SBI: 5 ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಝೀರೋ ಬ್ಯಾಲೆನ್ಸ್ ಖಾತೆಗಳಿಂದ ಎಸ್‌ಬಿಐಗೆ 300 ಕೋಟಿ ರೂ. ಸಂಗ್ರಹ!

2013 ರ ಹಿಂದೆಯೇ ನಿಗದಿಪಡಿಸಿದ ಆರ್‌ಬಿಐ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲಂಘಿಸಿ, BSBDA ಹೊಂದಿರುವವರಿಗೆ ಪ್ರತಿ ಡೆಬಿಟ್ ವಹಿವಾಟಿಗೆ ತಿಂಗಳಿಗೆ ನಾಲ್ಕು ಬಾರಿ ಮೀರಿದ ಖಾತೆಗಳಿಗೆ ಎಸ್‌ಬಿಐ ಶುಲ್ಕ ವಿಧಿಸುತ್ತಿದೆ.

ಸಾಂದರ್ಭಿಕ ಚಿತ್ರ.

ಸಾಂದರ್ಭಿಕ ಚಿತ್ರ.

  • Share this:
ಸ್ಟೇಟ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ (ಎಸ್‌ಬಿಐ) ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವಾರು ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು ಝೀರೋ ಬ್ಯಾಲೆನ್ಸ್ ಅಥವಾ ಬೇಸಿಕ್ ಸೇವಿಂಗ್ಸ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಠೇವಣಿ ಖಾತೆಗಳನ್ನು (BSBDA) ಹೊಂದಿರುವ ಬಡವರಿಗೆ ಒದಗಿಸುವ ಕೆಲವು ಸೇವೆಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಶುಲ್ಕ ವಿಧಿಸುತ್ತಿವೆ ಎಂದು ಐಐಟಿ-ಬಾಂಬೆ ಅಧ್ಯಯನವು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿದೆ. BSBDA ಖಾತೆದಾರರು 4 ಕ್ಕಿಂತ ಅಧಿಕ ಬಾರಿ ಪ್ರತಿ ಡೆಬಿಟ್ ವಹಿವಾಟಿಗೆ 17.70 ರೂ.ಗಳ ಶುಲ್ಕ ವಿಧಿಸುವ ಎಸ್‌ಬಿಐ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು "ಸಮಂಜಸ" ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಅಧ್ಯಯನವು ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಪಟ್ಟಿದೆ.

ಸೇವಾ ಶುಲ್ಕ ವಿಧಿಸುವುದರಿಂದ 2015-20ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಎಸ್‌ಬಿಐನ ಸುಮಾರು 12 ಕೋಟಿ ಮೂಲ ಉಳಿತಾಯ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಠೇವಣಿ ಖಾತೆ (BSBDA) ಹೊಂದಿರುವವರಲ್ಲಿ 300 ಕೋಟಿ ರೂ.ಗಳಷ್ಟು ಅನಗತ್ಯ ಸಂಗ್ರಹವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಅದು ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸಿದೆ. 3.9 ಕೋಟಿ BSBDA ಖಾತೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಭಾರತದ ಎರಡನೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಲಯದ ಸಾಲಗಾರ ಪಂಜಾಬ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಇದೇ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ 9.9 ಕೋಟಿ ರೂ. ಹಣ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸದೆ.

"ಕೆಲವು ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು BSBDAಗಳ ಮೇಲಿನ ಆರ್‌ಬಿಐ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾಗಿ ಉಲ್ಲಂಘನೆ ಮಾಡಿವೆ. ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಎಸ್‌ಬಿಐ ಗರಿಷ್ಠ ಸಂಖ್ಯೆಯ BSBDAಗಳನ್ನು ಆಯೋಜಿಸುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿ ಡೆಬಿಟ್ ವಹಿವಾಟಿಗೆ (ಡಿಜಿಟಲ್ ವಿಧಾನಗಳ ಮೂಲಕವೂ) ತಿಂಗಳಿಗೆ ನಾಲ್ಕು ಬಾರಿ ಮೀರಿದರೆ 17.70 ರೂ. ಸೇವಾ ಶುಲ್ಕವನ್ನು ವಿಧಿಸುವುದರಿಂದ 2015-20ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಎಸ್‌ಬಿಐನ ಸುಮಾರು 12 ಕೋಟಿ BSBDA ಖಾತೆ ಹೊಂದಿರುವವರಲ್ಲಿ 300 ಕೋಟಿ ರೂ.ಗಳಷ್ಟು ಅನಗತ್ಯ ಸಂಗ್ರಹವಾಗಿದೆ, ಅದರಲ್ಲಿ ಕೇವಲ 2018-19ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ 72 ಕೋಟಿ ರೂ. ಸಂಗ್ರಹವಾಗಿದ್ದರೆ, 2019-20 ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ 158 ಕೋಟಿ ರೂ. ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದೆ'' ಎಂದೂ ಐಐಟಿ ಬಾಂಬೆ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕ ಆಶಿಶ್ ದಾಸ್ ನಡೆಸಿದ ಅಧ್ಯಯನವು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿದೆ.

BSBDA ಮೇಲೆ ಶುಲ್ಕ ವಿಧಿಸುವುದನ್ನು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2013 ರ ಆರ್‌ಬಿಐ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳಿಂದ ನಿರ್ದೇಶಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಿರ್ದೇಶನದ ಪ್ರಕಾರ ಈ ಖಾತೆದಾರರಿಗೆ ಒಂದು ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಬಾರಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಬಾರಿ ಹಣವನ್ನು ಹಿಂಪಡೆಯಲು ಅವಕಾಶವಿದೆ. ಆದರೆ, ಹೆಚ್ಚು ಬಾರಿ ಅವಕಾಶ ನೀಡುವುದು ಬ್ಯಾಂಕ್‌ ವಿವೇಚನೆಗೆ ಬಿಟ್ಟ ವಿಚಾರವಾದರೂ ಶುಲ್ಕ ವಿಧಿಸುವಂತಿಲ್ಲ'' ಎಂದಿದೆ.

"BSBDAಯ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳನ್ನು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸುವಾಗ, ನಿಯಂತ್ರಕ ಅವಶ್ಯಕತೆಗಳು ಕಡ್ಡಾಯ ಉಚಿತ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ಸೇವೆಗಳ ಜೊತೆಗೆ (ತಿಂಗಳಿಗೆ ನಾಲ್ಕು ಹಿಂಪಡೆಯುವಿಕೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ), ಉಳಿತಾಯ ಠೇವಣಿ ಖಾತೆಯು BSBDA ಆಗಿರುವವರೆಗೆ, ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು ಯಾವುದೇ ಶುಲ್ಕವನ್ನು ವಿಧಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದೆ. ಬ್ಯಾಂಕ್ ತಮ್ಮ ವಿವೇಚನೆಯಿಂದ ನೀಡಲು ಬಯಸುವ ಮೌಲ್ಯವರ್ಧಿತ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ಸೇವೆಗಳಿಗಾಗಿಯೂ ಶುಲ್ಕ ವಿಧಿಸುವಂತಿಲ್ಲ" ಎಂದು ಅಧ್ಯಯನ ಹೇಳಿದೆ.

ತಿಂಗಳಿಗೆ ನಾಲ್ಕಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಬಾರಿ ಹಣ ಹಿಂಪಡೆಯುವುದನ್ನು ಮೌಲ್ಯವರ್ಧಿತ ಸೇವೆ ಎಂದು ಆರ್‌ಬಿಐ ಪರಿಗಣಿಸಿದೆ ಎಂದು ಅಧ್ಯಯನ ಹೇಳಿದೆ.

2013 ರ ಹಿಂದೆಯೇ ನಿಗದಿಪಡಿಸಿದ ಆರ್‌ಬಿಐ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲಂಘಿಸಿ, BSBDA ಹೊಂದಿರುವವರಿಗೆ ಪ್ರತಿ ಡೆಬಿಟ್ ವಹಿವಾಟಿಗೆ ತಿಂಗಳಿಗೆ ನಾಲ್ಕು ಬಾರಿ ಮೀರಿದ ಖಾತೆಗಳಿಗೆ ಎಸ್‌ಬಿಐ ಶುಲ್ಕ ವಿಧಿಸುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಅದು ಹೇಳಿದೆ. ನೆಫ್ಟ್, ಐಎಂಪಿಎಸ್, ಯುಪಿಐ, ಭೀಮ್-ಯುಪಿಐ ಮತ್ತು ಡೆಬಿಟ್ ಕಾರ್ಡ್‌ಗಳಂತಹ ಡಿಜಿಟಲ್ ವಹಿವಾಟುಗಳಿಗೆ ಸಹ 17.70 ರೂ. ಶುಲ್ಕಗಳನ್ನು ವಿಧಿಸುತ್ತಿವೆ "ಒಂದೆಡೆ, ದೇಶವು ಡಿಜಿಟಲ್ ಪಾವತಿ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಬಲವಾಗಿ ಉತ್ತೇಜಿಸಿತು, ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ, ಎಸ್‌ಬಿಐ ಈ ಜನರನ್ನು ನಿರುತ್ಸಾಹಗೊಳಿಸಿತು, ತಮ್ಮ ದಿನನಿತ್ಯದ ಖರ್ಚುಗಳಿಗೆ ಡಿಜಿಟಲ್ ವಹಿವಾಟು ನಡೆಸಲು, ಪ್ರತಿ ಡಿಜಿಟಲ್ ವಹಿವಾಟಿಗೆ 17.70 ರೂ. ಆರ್ಥಿಕ ಸೇರ್ಪಡೆಯ ಮನೋಭಾವವನ್ನು ಕುಬ್ಜಗೊಳಿಸಿದೆ" ಎಂದು ಅಧ್ಯಯನ ಹೇಳಿದೆ.

ತನ್ನದೇ ಆದ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡಲು ಆರ್‌ಬಿಐನ ಅಸಹಜ ವರ್ತನೆ ಇತರ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು ತಿಂಗಳಿಗೆ ನಾಲ್ಕು ಡೆಬಿಟ್‌ಗಳನ್ನು ಮೀರಿದ ಶುಲ್ಕಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅಸಮಂಜಸವಾಗಲು ಉತ್ತೇಜನ ನೀಡಿತು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, 2021 ರ ಜನವರಿ 1 ರಿಂದ ಐಡಿಬಿಐ ಬ್ಯಾಂಕಿನ ನಿರ್ದೇಶಕರ ಮಂಡಳಿಯು ಪ್ರತಿ ನಗದುರಹಿತ ಡಿಜಿಟಲ್ ಡೆಬಿಟ್‌ಗೆ (ಯುಪಿಐ / ಭೀಮ್-ಯುಪಿಐ / ಐಎಂಪಿಎಸ್ / ನೆಫ್ಟ್ ಮತ್ತು ಡೆಬಿಟ್ ಕಾರ್ಡ್ ಬಳಕೆ ಸೇರಿದಂತೆ 20 ರೂ.) ಸೇವಾ ಶುಲ್ಕವನ್ನು ವಿಧಿಸುವುದು ಸಮಂಜಸವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದೆ.

ಎಟಿಎಂನಲ್ಲಿ 4 ಕ್ಕಿಂತ ಅಧಿಕ ಬಾರಿ ಕ್ಯಾಶ್‌ ವಿತ್‌ಡ್ರಾ ಮಾಡಿದರೂ ಸಹ 40 ರೂ. ಯಷ್ಟು ಅಧಿಕ ಶುಲ್ಕ ಬರುತ್ತದೆ. ಐಡಿಬಿಐ ಬ್ಯಾಂಕ್ ತಿಂಗಳಿಗೆ 10 ಡೆಬಿಟ್‌ಗಳನ್ನು ಮೀರಿದರೆ ಡೆಬಿಟ್‌ ಫ್ರೀಜ್‌ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಇನ್ನು, ''ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿಯಲ್ಲದಿದ್ದರೂ, ಪ್ರಾಯೋಗಿಕವಾಗಿ ಆರ್‌ಬಿಐ ಈ BSBDA ಗ್ರಾಹಕರನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಕರ್ತವ್ಯನಿರತವಾಗಿದ್ದರೂ ಅವರನ್ನು ಬಲಿಪಶು ಮಾಡಲು ಅನುಮತಿಸಿದೆ. ಅದರ ಎರಡು ವಿಶೇಷ ವಿಭಾಗಗಳಾದ ಗ್ರಾಹಕ ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಇಲಾಖೆ ಹಾಗೂ ಹಣಕಾಸು ಸೇರ್ಪಡೆ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಇಲಾಖೆ ಸೇವಾ ಶುಲ್ಕಗಳ ಸಮಂಜಸತೆಯನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಆರ್‌ಬಿಐ ನಿಯಮಗಳು ಜಾರಿಯಲ್ಲಿದ್ದರೂ ಸಹ ಇದನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಲು ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿದೆ'' ಎಂದು ಅಧ್ಯಯನವು ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದೆ.

ಪ್ರತಿ ಯುಪಿಐ / ಭೀಮ್-ಯುಪಿಐ ಮತ್ತು ರುಪೇ ಡಿಜಿಟಲ್ ಪಾವತಿಗಳಿಗೆ ಎಸ್‌ಬಿಐ ಶುಲ್ಕ ವಿಧಿಸಿದಾಗ, ಆರ್‌ಬಿಐ ಅನ್ನು ಮೊದಲಿಗೆ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಕಾನೂನುಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಪರಿಹರಿಸಲು ಸಂಪರ್ಕಿಸಿದಾಗ, ಅದು ಮೌನವಾಗಿ ಉಳಿದಿದೆ ಎಂದು ಅಧ್ಯಯನವು ಹೇಳಿದೆ.

ಇನ್ನು, ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ಈ ಬಗ್ಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸಿದಾಗ ಅದು ಬ್ಯಾಂಕುಗಳಿಗೆ (ಆಗಸ್ಟ್ 30, 2020 ರಂದು), ತನ್ನ ನಿರ್ಧಾರ ಮರುಪರಿಶೀಲಿಸುವಂತೆ ಹಾಗೂ (ಜನವರಿ 1, 2020 ರಿಂದ) ಹಣವನ್ನು ಠೇವಣಿದಾರರಿಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಿಸಲು ಅಥವಾ ದಂಡದ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಲು ಸೂಚಿಸಿದೆ. ಸರ್ಕಾರದ ಈ ಸೂಚನೆ ಬಳಿಕವೂ ಪ್ರತಿ ಡಿಜಿಟಲ್ ಡೆಬಿಟ್ ವಹಿವಾಟಿಗೆ 17.70 ರೂ.ಗಳಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿನ ಶುಲ್ಕ ವಿಧಿಸುತ್ತಿರುವ ಎಸ್‌ಬಿಐ ಇನ್ನೂ ಕಂಪ್ಲೈಂಟ್ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದಾಗ ಆರ್‌ಬಿಐ ತನ್ನದೇ ಆದ ನಿಯಮಗಳ ಅನುಸರಣೆಯನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು.

ಆದರೆ, ಜನವರಿ 2020 ರಿಂದ ಯುಪಿಐ / ಭೀಮ್-ಯುಪಿಐ ಮತ್ತು ರುಪೇ-ಡಿಜಿಟಲ್ ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಉಳಿದ ವಹಿವಾಟುಗಳಿಗೆ ಎಸ್‌ಬಿಐ ಶುಲ್ಕ ವಿಧಿಸುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿದುಬಂದಿದೆ.
Published by:Sushma Chakre
First published: