Explained: ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಪೆಟ್ರೋಲ್​​-ಡಿಸೇಲ್​​ ಬೆಲೆ ಏರಿಕೆಗೆ ಕಾರಣವೇನು? ಇದರಿಂದ ಯಾರಿಗೆ ಲಾಭ?

ವಿವಿಧ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿನ ಲಾಕ್‌ಡೌನ್‌ ಮತ್ತು ಪ್ರಯಾಣದ ನಿರ್ಬಂಧಗಳಿಂದ ಇಂಧನದ ಬೇಡಿಕೆ ಕುಸಿದು ಬಿದ್ದು, ಬ್ರೆಂಟ್ ಕಚ್ಚಾ ಬೆಲೆ ಬ್ಯಾರೆಲ್‌ಗೆ 19 ಡಾಲರ್‌ಗೆ ಕುಸಿದಿದೆ. ಆದರೂ, ಜೂನ್ 23, 2021 ರಂದು, ಬ್ರೆಂಟ್ ಬೆಲೆಗಳು ಬ್ಯಾರೆಲ್‌ಗೆ 75.32 ಡಾಲರ್‌ಗೆ ತಲುಪಿದೆ.

ಸಾಂದರ್ಭಿಕ ಚಿತ್ರ

ಸಾಂದರ್ಭಿಕ ಚಿತ್ರ

  • Share this:

    ಮುಂಬೈಯಲ್ಲಿ ಪೆಟ್ರೋಲ್ ಬೆಲೆ 100 ರೂ.ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಇತರ ಮಹಾನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಸಹ ಮೂರು ಅಂಕಿಗಳ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿದೆ. ಬೆಂಗಳೂರಲ್ಲಿ ಸಹ 100 ರ ಗಡಿ ದಾಟಿದೆ. ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ಅಬಕಾರಿ ಸುಂಕ ಕಡಿತ ಮಾಡುತ್ತದಾ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆ ಮತ್ತೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಕೇಳಿ ಬರುತ್ತಿದೆ. ಆದರೆ, ದೇಶದಲ್ಲಿ ಪೆಟ್ರೋಲ್‌, ಡೀಸೆಲ್‌ ಬೆಲೆ ಹೆಚ್ಚಳಕ್ಕೆ ಜಾಗತಿಕ ಕಚ್ಚಾ ಬೆಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಮನಮೋಹನ್ ಸಿಂಗ್ ಸರ್ಕಾರ ಕೈಗೆತ್ತಿಕೊಂಡಿದ್ದ ತೈಲ ಬಾಂಡ್‌ಗಳನ್ನು ಕೇಂದ್ರ ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ ಸಚಿವ ಧರ್ಮೇಂದ್ರ ಪ್ರಧಾನ್ ದೂಷಿಸಿದ್ದು, ಪ್ರಸ್ತುತ ನಮ್ಮ ಸರ್ಕಾರವು ಇದರ ಬಡ್ಡಿಯೊಂದಿಗೆ ಮರುಪಾವತಿ ಮಾಡುತ್ತಿದೆ ಎಂದಿದ್ದಾರೆ. ಜತೆಗೆ, ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಕಚ್ಚಾ ತೈಲ ಬೆಲೆ ಏರಿಕೆಯಾಗಿದೆ. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಇಂಧನ ಬೆಲೆ ಏರಿಕೆಯ ಹಿಂದಿನ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣವೆಂದರೆ ನಾವು ಬಳಸುವ ತೈಲದ 80% ನಷ್ಟು ಆಮದು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದರು. ಪ್ರಸ್ತುತ ಪೆಟ್ರೋಲ್ ಹೆಚ್ಚಳಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುವ ಅಂಶಗಳು ಯಾವುವು ಎಂಬುದನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.


    ಇಂಧನ ಬೆಲೆಗಳು ಏಕೆ ಏರಿಕೆಯಾಗುತ್ತಿದೆ..?



    ಮುಂಬೈಯಲ್ಲಿ ಪೆಟ್ರೋಲ್ ಸಾರ್ವಕಾಲಿಕ ಗರಿಷ್ಠ 103.63 ರೂ.ಗೆ ಏರಿಕೆಯಾಗಿದ್ದು, ಡೀಸೆಲ್ ಒಂದು ಲೀಟರ್‌ಗೆ 95.72 ರೂ. ಆಗಿದೆ. ಇತರ ಮಹಾನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಪೆಟ್ರೋಲ್ ಬೆಲೆ 100 ರೂ.ಗೆ ತಲುಪಿದ್ದು, ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ 97.50 ರೂ., ಚೆನ್ನೈನಲ್ಲಿ 98.65 ರೂ. ಮತ್ತು ಕೋಲ್ಕತ್ತಾದಲ್ಲಿ 97.38 ರೂ. ಗೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ. ಮುಂಬಯಿಯಲ್ಲಿ ಬೆಲೆಗಳು ಹೆಚ್ಚಿರುವುದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಸ್ಥಳೀಯ ತೆರಿಗೆಗಳು.


    ಕೇಂದ್ರ ಸಚಿವ ಧರ್ಮೇಂದ್ರ ಪ್ರಧಾನ್ ಹೇಳುವಂತೆ, ಕಳೆದ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಚ್ಚಾ ಬೆಲೆಗಳು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಏರಿಕೆಯಾಗಿದೆ. ಭಾರತೀಯ ಕಚ್ಚಾ ತೈಲದ ಸರಾಸರಿ ಬೆಲೆ ಮೇ 2020 ರಲ್ಲಿ ಕೇವಲ 30.61 ಡಾಲರ್‌ನಿಂದ ಮೇ 2021 ರಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾರೆಲ್‌ಗೆ 66.95 ಡಾಲರ್‌ಗೆ ತಲುಪಿದೆ. ಏಪ್ರಿಲ್ 2020 ರಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿನ ಲಾಕ್‌ಡೌನ್‌ ಮತ್ತು ಪ್ರಯಾಣದ ನಿರ್ಬಂಧಗಳಿಂದ ಇಂಧನದ ಬೇಡಿಕೆ ಕುಸಿದು ಬಿದ್ದು, ಬ್ರೆಂಟ್ ಕಚ್ಚಾ ಬೆಲೆ ಬ್ಯಾರೆಲ್‌ಗೆ 19 ಡಾಲರ್‌ಗೆ ಕುಸಿದಿದೆ. ಆದರೂ, ಜೂನ್ 23, 2021 ರಂದು, ಬ್ರೆಂಟ್ ಬೆಲೆಗಳು ಬ್ಯಾರೆಲ್‌ಗೆ 75.32 ಡಾಲರ್‌ಗೆ ತಲುಪಿದೆ. ಇದರಿಂದ ಭಾರತದಂತಹ ತೈಲ ಗ್ರಾಹಕ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕಳವಳವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿದೆ.


    ಪ್ರತಿಪಕ್ಷಗಳು ಮೋದಿ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ಏಕೆ ದೂಷಿಸುತ್ತಿದೆ..?



    ಕಚ್ಚಾ ಬೆಲೆಗಳು ಕಡಿಮೆಯಾದಾಗ, ಅದರ ಪ್ರಯೋಜನವನ್ನು ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ತಲುಪಿಸುವ ಬದಲು, ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ಕಳೆದ ಮಾರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಬಕಾರಿ ಸುಂಕವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿತು. ಪೆಟ್ರೋಲ್‌ ಅಬಕಾರಿ ಸುಂಕ ಲೀಟರ್‌ಗೆ 19.98 ರೂ.ಗಳಿಂದ 32.90 ರೂ.ಗೆ ಏರಿಕೆಯಾಗಿದ್ದು, ಡೀಸೆಲ್‌ ಪ್ರತಿ ಲೀಟರ್‌ಗೆ 15.83 ರೂ.ನಿಂದ 31.80 ರೂ.ಗೆ ಏರಿಕೆಯಾಗಿದೆ. ಈ ತೆರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಳ ಸಹ ಇಂಧನ ದರ ಮತ್ತಷ್ಟು ಏರಿಕೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ.


    ಪ್ರಸ್ತುತ, ಕೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯಮಟ್ಟದ ತೆರಿಗೆಗಳು ಪೆಟ್ರೋಲ್‌ನ ಚಿಲ್ಲರೆ ಬೆಲೆಯ ಶೇಕಡಾ 55 ಮತ್ತು ಡೀಸೆಲ್‌ನ 51 ಪ್ರತಿಶತದಷ್ಟು ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುತ್ತಿದೆ. ಕೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ತೆರಿಗೆಗಳ ಹೊರತಾಗಿ, ಇಂಧನ ಬೆಲೆಗಳು ಸರಕು ಶುಲ್ಕ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರಿ ಆಯೋಗವನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ತೆರಿಗೆ ಘಟಕವು ಕಸ್ಟಮ್ಸ್ ಸುಂಕ, ಅಬಕಾರಿ ಸುಂಕ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರಗಳ ಮೌಲ್ಯವರ್ಧಿತ ತೆರಿಗೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ, ಪೆಟ್ರೋಲ್, ಡೀಸೆಲ್ ಮೇಲಿನ ಕಸ್ಟಮ್ಸ್ ಸುಂಕ ದರವು ಶೇಕಡಾ 2.5 ರಷ್ಟಿದೆ ಮತ್ತು ಕಸ್ಟಮ್ ಸುಂಕದ ಮೇಲಿನ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಲ್ಯಾಣ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಶುಲ್ಕವನ್ನು ಕೇಂದ್ರವು 3 ಪ್ರತಿಶತದಿಂದ 10 ಪ್ರತಿಶತಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿಸಿದೆ.

    ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರ ಅಥವಾ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ..? ಯಾರು ಹೆಚ್ಚು ತೆರಿಗೆಯ ಲಾಭ ಗಳಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ..?

    ಕಳೆದ ಐದು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ, ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ಪೆಟ್ರೋಲ್‌ನಿಂದ ಅಬಕಾರಿ ಸುಂಕ ಸಂಗ್ರಹವು ಅಂದರೆ 2014-15ರಲ್ಲಿ 29,279 ಕೋಟಿ ರೂ.ಗಳಿಂದ 167 ರಷ್ಟು ಏರಿಕೆಯಾಗಿದ್ದು, 2019-20ರಲ್ಲಿ 78,230 ಕೋಟಿ ರೂ. ಗೆ ತಲುಪಿದೆ. ಇನ್ನು, ಕಳೆದ ವರ್ಷ ತೆರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಳದಿಂದಾಗಿ 2020-21ರ ಏಪ್ರಿಲ್ ನಿಂದ ಜನವರಿ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ 89,575 ಕೋಟಿ ರೂ. ಗೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ. ಡೀಸೆಲ್‌ನಲ್ಲೂ ಇದೇ ರೀತಿಯ ಏರಿಕೆ ಕಂಡುಬಂದಿದ್ದು, ಅಬಕಾರಿ ಸಂಗ್ರಹವು 2014-15ರಲ್ಲಿ 42,881 ಕೋಟಿ ರೂ. ನಿಂದ 2019 - 20 ರಲ್ಲಿ 1,23,166 ಕೋಟಿ ರೂ.ಗೆ ತಲುಪಿದೆ. 2020-21ರ ಏಪ್ರಿಲ್ ನಿಂದ ಜನವರಿ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಇದು ಮತ್ತಷ್ಟು 2,04,906 ಕೋಟಿ ರೂ. ಗೆ ಏರಿದೆ.

    ಇನ್ನೊಂದೆಡೆ, ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಲು ರಾಜ್ಯಗಳು ಇಂಧನದ ಮೇಲಿನ ತಮ್ಮ ತೆರಿಗೆ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡಿವೆ. ವ್ಯಾಟ್‌ನಂತಹ ಸ್ಥಳೀಯ ತೆರಿಗೆಗಳ ದರ ಮತ್ತು ಆ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಸರಕು ಸಾಗಣೆ ಶುಲ್ಕವನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿ ಇಂಧನದ ಬೆಲೆ ರಾಜ್ಯದಿಂದ ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ, ರಾಜಸ್ಥಾನವು ಪೆಟ್ರೋಲ್ ಮತ್ತು ಡೀಸೆಲ್ ಮೇಲೆ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ವ್ಯಾಟ್ ವಿಧಿಸುತ್ತಿದ್ದರೆ, ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ, ಒಡಿಶಾ ಮತ್ತು ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ನಂತರದ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿವೆ. ಫೆಬ್ರವರಿಯಲ್ಲಿ ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ, ಅಸ್ಸಾಂ, ರಾಜಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು ಮೇಘಾಲಯದಂತಹ ರಾಜ್ಯಗಳು ಇಂಧನದ ಮೇಲಿನ ತೆರಿಗೆಯನ್ನು ಕಡಿತಗೊಳಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ್ದವು.


    ಸರ್ಕಾರದ ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ ಯೋಜನೆ ಮತ್ತು ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ಕೋಶದ (ಪಿಪಿಎಸಿ) ಡೇಟಾ ಪ್ರಕಾರ ತೆರಿಗೆ ಮತ್ತು ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ, ತೈಲ ಮತ್ತು ಲೂಬ್ರಿಕೆಂಟ್‌ಗಳ ಮೌಲ್ಯವರ್ಧಿತ ತೆರಿಗೆ ರೂಪದಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯ ಬೊಕ್ಕಸಕ್ಕೆ ನೀಡಿದ ಕೊಡುಗೆ 2014 ರಲ್ಲಿ 137,157 ಕೋಟಿ ರೂ.ಗಳಿಂದ 2019-20ರಲ್ಲಿ 200,493 ಕೋಟಿ ರೂ. ಗೆ ಅಂದರೆ ಶೇ. 46ರಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ ಎಂದು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೆ, 2020-21ರ ಮೊದಲ 9 ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ 135,693 ಕೋಟಿ ರೂ. ತೆರಿಗೆ ಸಂಗ್ರಹವಾಗಿದೆ.
    First published: